Koelen met warmtepomp: zo werkt passieve en actieve koeling
Een warmtepomp wordt tegenwoordig vaak niet alleen gebruikt om een woning te verwarmen, maar ook om te koelen. Door je huis te koelen met een warmtepomp, heb je geen aparte airconditioning nodig. Ontdek hoe koelen met een warmtepomp werkt, wat het verschil is tussen actieve koeling en passieve koeling en wat de voordelen ervan zijn.
- Alleen omkeerbare warmtepompen kunnen koelen: lucht-lucht, lucht-water en bodem-water modellen schakelen hun werking in de zomer om.
- Actieve koeling via een lucht-lucht warmtepomp werkt als een airco en verlaagt de kamertemperatuur snel met enkele graden.
- Passieve koeling via vloerverwarming zorgt voor een aangename, subtiele verfrissing van 2°C tot 4°C en verbruikt weinig stroom.
- De meerprijs voor de koelfunctie bedraagt € 500 tot € 2.000 bovenop de aanschafprijs van de warmtepomp.
Kun je met een warmtepomp je huis koelen?
Ja, de meeste warmtepompen kunnen gebruikt worden om een huis koel te maken. Daarbij wordt de werking van de warmtepomp omgedraaid. Het systeem brengt niet langer warmte naar binnen, maar voert het juist af. Het is daarbij wel cruciaal dat je warmtepomp over een koelfunctie beschikt en je gebruikmaakt van het juiste afgiftesysteem. Qua afgiftesysteem heb je de keuze uit vloerverwarming en ventilo-convectoren, helaas zijn traditionele radiatoren niet geschikt.
Het is goed om te weten dat koelen met een warmtepomp niet precies hetzelfde voelt als koelen met een airco. In de praktijk is het effect vaak subtieler en daalt de temperatuur minder ver. Als je behoefte hebt aan intensieve koeling is een airco of een lucht-lucht warmtepomp ideaal. Een warmtepompspecialist bekijkt samen met jou met welk systeem je een comfortabele binnentemperatuur kunt bereiken.
Wat is het verschil tussen passief en actief koelen?
Een warmtepomp kan op twee manieren koelen: passief en actief. Actieve koeling wil zeggen dat de warmtepomp zijn werking omdraait en actief warmte afvoert met de compressor. Passieve koeling werkt net wat anders, daarbij wordt natuurlijke koelte uit de bodem ingezet zonder de compressor te laten draaien. Passieve koeling is over het algemeen een stuk energiezuiniger, maar koelt ook minder effectief.
| Kenmerk | Passief koelen | Actief koelen |
|---|---|---|
| Werking | Koelte uit bodem, compressor uit | Warmtepomp keert werking om, compressor aan |
| Geschikt type | Grond-water, water-water | Lucht-water, lucht-lucht |
| Afgiftesysteem | Vloerverwarming | Vloerverwarming, ventilo-convectoren |
| Temperatuurdaling | 2°C tot 4°C | 3°C tot 8°C |
| Energieverbruik | Zeer laag (alleen circulatiepomp) | Hoger (compressor draait) |
| Geschatte jaarkosten | circa € 50 | circa € 200 tot € 230 |
| Koelsnelheid | Langzaam, geleidelijk | Sneller, meer controle |
Passief koelen met een bodemwarmtepomp
Bij passieve koeling wordt de compressor van de bodemwarmtepomp niet gebruikt, enkel de circulatiepomp hoeft te draaien. Dat werkt zo: water met een temperatuur van ongeveer 18°C stroomt door de vloerverwarming. Met een koele vloer kan de binnentemperatuur al zo’n 2 tot 4 graden dalen. Doordat alleen de circulatiepomp wordt gebruikt blijven de kosten laag. Je betaalt er jaarlijks gemiddeld € 50 voor.
Een bodemwarmtepomp kan er door middel van regeneratie voor zorgen dat het rendement van je warmtepomp wordt verbeterd. De warmte die tijdens de zomermaanden naar de bodem wordt afgevoerd, kan het rendement van de warmtepomp in de wintermaanden verhogen. De temperatuur blijft in de bodem namelijk stabiel, waardoor het systeem minder hard hoeft te werken.
Actief koelen met een lucht-waterwarmtepomp
Bij een lucht-watersysteem wordt de werking van de warmtepomp omgedraaid. Warmte wordt met gebruik van de buitenunit actief naar buiten afgevoerd. Doordat de compressor hiervoor wordt gebruikt, wordt er bij actieve koeling meer energie verbruikt dan bij passieve koeling. Toch kan het verstandig zijn om voor actieve koeling te kiezen, de temperatuur daalt gemiddeld 3 tot wel 5 graden als je de warmtepomp combineert met een vloerverwarmingssysteem. Je betaalt er ongeveer € 200 tot € 230 per jaar voor.

Hoeveel graden kun je koelen met een warmtepomp?
Met een warmtepomp kun je de temperatuur 2 tot 8 graden laten dalen. Hoe effectief je warmtepomp kan koelen, is afhankelijk van je afgiftesysteem, het vermogen van de warmtepomp, de temperatuur in huis en de temperatuur van de buitenlucht. Als het buiten 30°C is, kan er met passieve koeling via vloerverwarming een binnentemperatuur van zo’n 22°C à 23°C bereikt worden.
| Situatie | Verwachte temperatuurdaling |
|---|---|
| Passief koelen via vloerverwarming | 2°C tot 4°C |
| Actief koelen via vloerverwarming | 3°C tot 5°C |
| Actief koelen via ventilo-convectoren | 5°C tot 8°C |
| Lucht-lucht warmtepomp (als airco) | Vergelijkbaar met klassieke airco |
Schakel een specialist in om je warmtepompsysteem te optimaliseren. Met behulp van een erkende installateur zorg je ervoor dat je warmtepomp zo efficiënt mogelijk kan koelen.
Welk type warmtepomp is geschikt om mee te koelen?
Niet iedere warmtepomp is geschikt om mee te koelen. Daarnaast koelt ook niet iedere soort warmtepomp op precies dezelfde manier. Een lucht-lucht warmtepomp is het meest geschikt en kan het krachtigst verkoelen. Het effect van deze soort warmtepomp is vergelijkbaar met een airconditioning. Een hybride warmtepomp in combinatie met een cv-installatie is minder geschikt, omdat de koelmogelijkheden beperkter zijn.
| Type warmtepomp | Kan koelen? | Koelmethode | Koeleffect |
|---|---|---|---|
| Lucht-lucht | Ja | Actief, als airco | Sterk, hetzelfde als een airco |
| Lucht-water | Ja, met koelfunctie | Actief | Goed via vloerverwarming/convectoren |
| Grond-water | Ja | Passief + actief | Zeer energiezuinig (passief) |
| Water-water | Ja | Passief + actief | Zeer energiezuinig (passief) |
| Hybride | Soms | Actief, beperkt | Beperkt, niet alle modellen |
Het is goed om te weten dat niet iedere warmtepomp standaard kan koelen. Voordat je een warmtepomp aanschaft is het verstandig om te controleren of je warmtepomp koelt. Een installateur kan het beste beoordelen of koeling mogelijk is in combinatie met je verwarmingssysteem.

Welk afgiftesysteem is geschikt voor koeling?
Reguliere radiatoren zijn niet geschikt om een huis effectief te verkoelen. De radiatoren beschikken over te weinig koelvermogen en kunnen voor condensvorming zorgen. Vloerverwarming of ventilo-convectoren kunnen wel uitstekend gecombineerd worden met een warmtepomp om de temperatuur binnen aangenaam laag te houden.
Vloerverwarming als koelsysteem
Met vloerverwarming is het mogelijk om koud water door het systeem te laten stromen. Het gevolg is goed merkbaar: de vloer voelt aangenaam koel en de binnentemperatuur daalt. Met de dauwpuntregeling wordt voorkomen dat de temperatuur van de vloer tot onder het condensatiepunt daalt, waardoor condens zich niet kan vormen. Condens kan op termijn namelijk voor vervelende vochtproblemen zorgen. Het effect van deze vloerkoeling is geleidelijk en geluidloos.
Voor optimale verkoeling zijn tegelvloeren beter dan parketvloeren. Een houten vloer werkt als isolatielaag en voorkomt grote schommelingen in temperatuur, waardoor het effect van de vloerkoeling afneemt.
Ventilo-convectoren voor extra koeling
Ventilo-convectoren kunnen zowel verwarmen als koelen. Het zijn verwarmings- of koelelementen met een ventilator. Deze ventilator blaast lucht over een warmtewisselaar. Doordat het systeem water tot 7°C kan verwerken, is het koeleffect vergelijkbaar met een traditionele airconditioning. Daarvoor moet de installatie wel over een condensafvoer beschikken. De ventilo-convectoren kunnen daarnaast de luchtvochtigheid binnen verlagen, waardoor de luchtkwaliteit en je wooncomfort toeneemt. Voor een optimale werking kun je vloerverwarming het beste combineren met een aantal ventilo-convectoren. Een specialist helpt je bij het kiezen van het juiste systeem
Warmtepomp of airco: wat is beter om je huis te koelen?
Een groot voordeel van de warmtepomp is dat het systeem kan verwarmen én koelen. Daardoor hoef je niet twee aparte apparaten te gebruiken om de binnentemperatuur aangenaam te houden. Toch is het koeleffect van een warmtepomp subtiel en niet voor ieder huishouden voldoende. Als je specifieke kamers intensief wil koelen is een airco of lucht-luchtwarmtepomp verstandiger.
| Kenmerk | Warmtepomp (vloerkoeling) | Airco / lucht-lucht warmtepomp |
|---|---|---|
| Koeleffect | Geleidelijk, 2°C tot 5°C | Snel, krachtig |
| Comfort | Geen tocht, geen geluid | Luchtstroom, kan als tochtig ervaren worden |
| Bereik | Hele woning, via vloer | Per ruimte (per binnenunit) |
| Verwarmen | Ja, hoofdfunctie | Ja, maar minder geschikt als hoofdverwarming |
| Energieverbruik koeling | Laag (passief) tot gemiddeld (actief) | Gemiddeld tot hoog |
| Prijs | € 5.000 tot € 35.000 (incl. verwarming) | € 1.800 tot € 6.000 |
Welke keuze je maakt zal met name afhankelijk zijn van je eigen wensen. Wil je een enkel systeem dat kan verwarmen en koelen, dan kun je het beste kiezen voor een warmtepomp. Als je liever krachtige koeling gebruikt, kan een airconditioning een uitkomst bieden.
Tips om het koeleffect van je warmtepomp te verbeteren
Er zijn een aantal manieren waarop je het koeleffect van je warmtepomp zelf kunt vergroten:
- De warmtepomp koelt het beste als je het systeem op tijd inschakelt, voordat het binnen warm is
- Goede zonwering (rolluiken, screens) voorkomt dat het binnen te warm wordt
- Op warme dagen kun je ramen en deuren het beste dicht houden
- Een tegelvloer geeft een beter koeleffect dan een houten vloer
- Goede isolatie houdt warmte buiten in de zomer
- Combineer vloerverwarming met ventilo-convectoren voor extra koelvermogen
Warmtepomp met koeling laten installeren? Vraag gratis offertes aan
Met een lucht-lucht of bodemwarmtepomp kun je een woning zowel verwarmen als verkoelen, waardoor de binnentemperatuur het hele jaar aangenaam is. Wil je ook profiteren van een warmtepomp met een dubbele werking? Via het onderstaande formulier vraag je offertes op bij warmtepompspecialisten uit jouw regio. Je kunt op je gemak prijzen vergelijken voor de beste aanbieding.