NL
NL
Hoe werkt een warmtepomp? Werking stap voor stap uitgelegd
Met een warmtepomp kun je een woning op een duurzame manier verwarmen, maar hoe werkt een warmtepomp nu eigenlijk? De werking is met name afhankelijk van het gekozen type warmtepomp. Ontdek hoe de werking van alle verschillende soorten warmtepompen in elkaar steekt en hoe je voor een zo efficiënt mogelijke werking zorgt. Zo verdien je deze investering vanzelf terug.
- Een warmtepomp werkt als een omgekeerde koelkast: hij onttrekt warmte aan lucht, bodem of grondwater en zet die om in verwarming of warm tapwater.
- Er zijn vijf types: hybride (€ 5.000–€ 9.000), lucht-water (€ 7.000–€ 15.000), lucht-lucht (€ 2.500–€ 5.000), bodem-water en water-water (tot € 35.000).
- Een warmtepomp levert 3 tot 5 keer meer warmte dan het aan stroom verbruikt; met een hybride pomp bespaar je 60 tot 70% op je gasrekening.
- Nadelen zijn de hoge aanschafprijs, hoger stroomverbruik en meer geluid. Via de ISDE-subsidie kun je tot € 5.325 terugkrijgen.
Hoe werkt een warmtepomp eigenlijk?
Met een warmtepomp heb je minder gas nodig of kun je zelfs helemaal van het gas af. Met een warmtepomp wordt warmte onttrokken aan de buitenlucht, bodem of grondwater. Met deze warmte kun je vervolgens je huis verwarmen en of gebruikmaken van warm tapwater. In principe werkt het systeem als een soort omgekeerde koelkast, het geeft in plaats van kou warmte af. Hoewel de warmtepomp daar stroom nodig voor heeft levert de installatie zo’n 3 tot 5 keer meer warmte dan dat het elektriciteit verbruikt.
De werking van een warmtepomp verloopt in 4 stappen:
- Verdampen: de buitenunit van de warmtepomp haalt warmte uit een bron (lucht, bodem of water). Het koudemiddel neemt deze warmte op en verdampt vervolgens.
- Comprimeren: de compressor perst het gasvormige koudemiddel samen, waardoor de temperatuur stijgt.
- Condenseren: het hete gas kan de warmte afgeven aan je verwarmingssysteem (vloerverwarming of radiatoren) en wordt weer vloeibaar.
- Expanderen: het expansieventiel verlaagt tot slot de druk, het koudemiddel koelt af en de cyclus kan opnieuw beginnen.
Uit welke onderdelen bestaat een warmtepomp?
Een volledige warmtepomp installatie bestaat uit verschillende onderdelen. Over welke onderdelen het systeem beschikt verschilt per type warmtepomp. Sommige warmtepompen gebruiken een buffervat, dat is een opslagvat voor warm water. In dit buffervat springt alleen bij op het moment dat je snel veel warmte nodig hebt. Zo raakt de waterpomp zelf niet overbelast.
Verdamper en compressor
Het proces begint bij de verdamper. Het koudemiddel neemt hier warmte op uit de bron en verandert van vloeistof naar gas. De compressor zorgt ervoor dat het gas samengedrukt wordt. Bij dit proces stijgt de temperatuur flink, zelfs als het buiten koud is.
De compressor is het onderdeel van de warmtepomp dat elektriciteit nodig heeft en zorgt voor het verhoogde stroomverbruik. Je kunt dit stroomverbruik compenseren door groene stroom op te wekken met zonnepanelen.
Condensor en expansieventiel
De condensor speelt een belangrijke rol in de werking van een warmtepomp. In de condensor kan het hete gas zijn warmte afgeven. De warmte wordt eerst aan een warmtewisselaar afgegeven, zodat je de warmte vervolgens voor je verwarmingssysteem kunt gebruiken. Nadat de warmte is afgegeven verandert het koudemiddel weer in een vloeistof. Het expansieventiel zorgt ervoor dat de druk wordt verlaagt, zodat het koudemiddel afkoelt en opnieuw gebruikt kan worden.
Ontvang gratis offertes
Welke soorten warmtepompen zijn er en hoe werken deze?
Bij het kiezen van een systeem heb je de keuze uit verschillende soorten warmtepompen. Iedere warmtepomp werkt net wat anders. Bovendien brengt elke warmtepomp zijn eigen vermogen, voordelen, aandachtspunten en kosten met zich mee.
| Type | Warmtebron | Gemiddelde prijs incl. installatie | ISDE-subsidie | Geschikt voor |
|---|---|---|---|---|
| Hybride | Buitenlucht + cv-ketel | € 5.000 tot € 9.000 | € 1.700 tot € 3.475 | Redelijke isolatie, bestaande bouw |
| Lucht-water | Buitenlucht | € 7.000 tot € 15.000 | € 1.700 tot € 4.600 | Goede isolatie, vloerverwarming |
| Lucht-lucht | Buitenlucht | € 2.500 tot € 5.000 | Geen | Bijverwarming, enkele ruimtes |
| Bodem-water | Bodem | € 20.000 tot € 35.000 | € 4.200 tot € 5.175 | Nieuwbouw, groot perceel |
| Water-water | Grondwater | € 15.000 tot € 25.000 | € 4.425 tot € 5.325 | Nieuwbouw, vergunning nodig |
Hybride warmtepomp
De hybride warmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en werkt samen met je bestaande cv-ketel om je huis en tapwater te verwarmen. De cv-ketel springt alleen bij op hele koude dagen, wanneer de temperatuur rond het vriespunt ligt. De hybride warmtepomp is een goed alternatief bij een woning die nog niet optimaal geïsoleerd is, waardoor je dus niet eerst een ingrijpende renovatie uit hoeft te voeren.
Lucht-water warmtepomp
Voor een lucht-water warmtepomp heb je een buitenunit nodig. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht en geeft deze bruikbare warmte via het koudemiddel af aan een watercircuit in huis, waardoor een cv-ketel niet langer nodig is. Dit type warmtepomp kan zowel je huis verwarmen als voor warm water zorgen. Voordat je deze warmtepomp kunt laten installeren moet de woning van goede isolatie voorzien zijn en het liefst over vloerverwarming beschikken.
Kies voor een toekomstbestendige all-electric warmtepomp
De lucht-water warmtepomp is de meest voorkomende all-electric warmtepomp. Een elektrische warmtepomp heeft geen gasaansluiting meer nodig, wat leidt tot 100% besparing op gasverbruik. Als je woning nog niet gasloos is kun je ook voor een all-electric ready warmtepomp kiezen. Dit systeem hoef je niet te vervangen als je toch volledig gasvrij gaat wonen.
Lucht-lucht warmtepomp
Een lucht-lucht warmtepomp werkt volgens hetzelfde principe als een airconditioning. De buitenunit haalt warmte uit de buitenlucht en geeft het af aan één of meerdere binnenunits. Zo kun je specifieke kamers gericht verwarmen. In de zomer kun je met dit systeem ook koelen. De lucht-lucht warmtepomp is het goedkoopste systeem op de markt, maar daar kleeft ook een nadeel aan. Dit type warmtepomp verwarmt je water namelijk niet.
Bodem- en water-water warmtepomp
De bodem-water warmtepomp haalt warmte uit de bodem met behulp van een buizensysteem. Deze pomp wordt ook wel geothermische of grond-water warmtepomp genoemd. Het is de warmtepomp met het meest betrouwbare rendement, dankzij de constante temperatuur in de bodem.
De water-water warmtepomp werkt op een soortgelijke manier, maar onttrekt warmte aan grondwater in plaats van de bodem. Voor beide systemen zijn dure grondboringen nodig, waardoor het de duurste warmtepompen zijn.
Wat zijn de nadelen van een warmtepomp?
Hoewel je met een warmtepomp kunt profiteren van een lagere energierekening, is het ook goed om te weten dat het systeem een aantal aandachtspunten met zich meebrengt. Het belangrijkste nadelen zijn de hoge aanschafprijs, het hogere stroomverbruik en een lager rendement als het vriest. Voor de meeste huishoudens wegen de voordelen van de warmtepomp gelukkig tegen de nadelen op, maar het is toch goed om rekening te houden met de volgende zaken:
- Hoge investering: een warmtepomp kost gemiddeld € 7.000 tot € 35.000. Je kunt subsidie aanvragen voor een warmtepomp via de Investeringssubsidie Duurzame Energie (ISDE) om deze kosten omlaag te brengen.
- Hoger stroomverbruik: een warmtepomp heeft relatief veel stroom nodig, waardoor je stroomverbruik stijgt. Met groene stroom of zonnepanelen kun je dit stroomverbruik compenseren. Ook kan regelmatig onderhoud de warmtepomp zuiniger laten werken.
- Lager rendement bij lage buitentemperaturen: een warmtepomp moet bij vorst harder werken, daardoor moet het systeem meer stroom gebruiken en zakt het rendement. Je kunt dit probleem oplossen met een hybride warmtepomp. Een hybride warmtepomp werkt samen met je centrale verwarming.
- Geluid van de buitenunit: om geluidsoverlast voor de buurt te voorkomen gelden er geluidsnormen vanuit het Bouwbesluit. Een buitenunit produceert al gauw 40 tot 55 dB, houd daar rekening bij het kiezen van een geschikte locatie.
- Isolatie-eisen: een warmtepomp is vaak pas rendabel als je woning goed geïsoleerd is. Bij matige isolatie kun je kiezen voor een hybride warmtepomp.
Is stoken op gas goedkoper dan een warmtepomp?
Voor de meeste huishoudens is een huis verwarmen met een warmtepomp goedkoper dan met een gasgestookte cv-ketel. Gemiddeld betaal je met een hybride warmtepomp 60 tot wel 70% minder aan gas. Dat betekent dat je energiekosten gemiddeld jaarlijks € 500 tot € 1.000 dalen. De exacte besparing is afhankelijk van de mate waarin je woning geïsoleerd is en de afgesproken tarieven in je energiecontract.
Laten we de warmtepomp eens met een cv-ketel vergelijken. Een cv-ketel heeft een COP van 1. Dat wil zeggen dat je voor 10 kW (1 kuub gas à € 1,40) aan energie ook 10 kW aan warmte krijgt. De COP van een warmtepomp is 4, waardoor je slechts 2,5 kW energie nodig hebt voor 10 kW warmte. Met een prijs van € 0,25 per kW heb je dus minder dan de helft van de prijs nodig. Het installeren van een warmtepomp kan de verkoopwaarde van een woning bovendien verhogen, waardoor je van nog meer financiële voordelen profiteert.
Hoeveel zonnepanelen heb je nodig voor een warmtepomp?
Hoeveel zonnepanelen je nodig hebt om het stroomverbruik van je warmtepomp te compenseren verschilt per systeem. Voor een hybride warmtepomp zijn er gemiddeld 4 tot 8 zonnepanelen nodig, terwijl je bij een all-electric warmtepomp gemiddeld 9 tot 14 panelen nodig hebt.
Het stroomverbruik van een warmtepomp ligt gemiddeld tussen de 1.500 tot 5.000 kWh per jaar. Je kunt een gedeelte van deze stroom zelf opwekken met zonnepanelen om je energiekosten verder te laten dalen. Houd er rekening mee dat je stroomverbruik toeneemt in de winter, maar dat je zonnepanelen juist dan minder energie opwekken.
Hoeveel graden wordt het in huis met een warmtepomp?
Een warmtepomp zal je huis op tot dezelfde temperaturen verwarmen als een cv-ketel, maar een warmtepomp warmt de woning wel langzamer en gelijkmatiger op. Dat komt doordat de aanvoertemperatuur van het water lager is. Met vloerverwarming of lage temperatuur radiatoren merk je daar overigens niets van.
Voordat je een warmtepomp aanschaft is het slim om de 50-graden-test te doen. Stel je cv-ketel in een erg koude week op maximaal 50°C en kijk of je huis voldoende verwarmd kan worden. Je woning is alleen klaar voor een warmtepomp als de temperatuur in iedere ruimte in orde is.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen synthetische en natuurlijke koudemiddelen?
Werkt een warmtepomp ook als het koud is?
Is een warmtepomp beter voor het milieu?
Warmtepomp laten installeren? Vergelijk gratis offertes
Wil je ook profiteren van de voordelen van een warmtepomp? Vraag via Warmtepomp-gids offertes aan bij verschillende installatiebedrijven uit jouw regio. Je ontvangt vrijblijvend advies voor een oplossing op maat. Vergelijk op je gemak de prijzen van verschillende bedrijven voor de beste aanbieding. Maak de overstap naar een warmtepomp en verlaag je energiekosten.
